Κυριακή, 23 Σεπτεμβρίου 2012

Κρύο ή ζεστό; Τίποτα από τα δυο!


Ακολουθούν αποσπάσματα από το βιβλίο του Γ. Πιντέρη, ψυχολόγου Ph.D,  Οι μανούβρες- Μαθήματα συναισθηματικής αυτοάμυνας εκδ. Θυμάρι.

"Όταν ήμασταν παιδιά παίζαμε ένα παιχνίδι. Έβγαινε κάποιος από το δωμάτιο και οι υπόλοιποι κρύβαμε κάποιο αντικείμενο. Μετά ξανάμπαινε στο δωμάτιο και έπρεπε να βρει που κρύψαμε το αντικείμενο αυτό. Καθώς έψαχνε τον βοηθούσαμε λέγοντας του "κρύο" όταν απομακρυνόταν από το σωστό σημείο, "χλιαρό" όταν πλησίαζε και  "ζεστό" όταν ήταν πολύ κοντά!
Κάπως έτσι βλέπω και τον ρόλο της κριτικής που κάνουμε ο ένας στον άλλον. Υπάρχει μια κοινωνικά αναμενόμενη συμπεριφορά η οποία αντιστοιχεί με το "σωστό" σημείο του παιχνιδιού που ανέφερα.

Η κριτική παίζει τον ίδιο ρόλο με τις λέξεις "κρύο" και  "ζεστό" του παιχνιδιού. Κάθε φορά που οι πράξεις και τα λεγόμενά μας συμβαδίζουν με τα κοινωνικά αναμενόμενα, το περιβάλλον αντιδρά με θετική κριτική, η οποία είναι της μορφής του "μπράβο" και του "ζήτω" και η οποία έχει σαν στόχο να ενισχύσει αυτήν τη συμπεριφορά, επιβραβεύοντάς την. Όταν πάλι το άτομο ξεφεύγει από τα κοινωνικά αποδεκτά όρια, τότε πιέζεται να συμμορφωθεί. Η πίεση αυτή γίνεται με την αρνητική κριτική,  η οποία είναι και η ηπιότερη μορφή τιμωρίας.

Βλέπουμε λοιπόν ότι η κριτική δεν είναι απλά και μόνο μια γνώμη. Είναι και μια πίεση που δεχόμαστε από την κοινωνία και τους γύρω μας, ώστε η συμπεριφορά μας να συμβαδίζει με τις προσδοκίες τους.

Όταν κάποιος σου κάνει κριτική προϋποθέτει δύο πράγματα: Πρώτον, επιβάλλει αυθαίρετα το δικό του σύστημα αξιών. (προϋποθέτει δηλαδή- και χωρίς καν να σε ρωτήσει- ότι έχετε ταυτόσημο σύστημα αξιών. Λέω τουλάχιστον, γιατί μπορεί και να υποθέτει ότι το δικό του σύστημα αξιών είναι καλύτερο από το δικό σου).  Δεύτερον, ορίζει - πάλι αυθαίρετα- ότι αυτή θα είναι μια σχέση στην οποία αυτός θα κάνει κριτική και εσύ θα λογοδοτείς σ'εκείνον (αποφασίζει δηλαδή αυθαίρετα ότι αυτή θα είναι μια σχέση όπου εκείνος θα είναι Ο κριτής και εσύ Ο κρινόμενος. 
Και εδώ ακριβώς είναι το λεπτό σημείο: Όταν εσύ απολογείσαι , δικαιολογείσαι ή εξηγείς, είναι σαν να αποδέχεσαι τον δικό του αυθαίρετο ορισμό σχέσης.

(...) Παρ'όλο που κάθε κριτική εκφέρει και μια γνώμη, κάθε γνώμη δεν είναι και απαραίτητα κριτική. Όταν κάνουμε κριτική χρησιμοποιούμε τα προσωπικά μας πιστεύω τα οποία όμως θεωρούμε σαν αντικειμενικά κριτήρια.
Λέγοντας σε κάποιον για παράδειγμα ότι είναι "κακόγουστος" σου διαφεύγει ότι το γούστο είναι προσωπική υπόθεση. Μετατρέπεις λοιπόν ένα προσωπικό σου, υποκειμενικό κριτήριο σε αντικειμενικό και κρίνεις σαν αν κρατάς στα χέρια σου ένα πανανθρώπινο μέτρο. Αυτή η αυθαίρετη μετατροπή ενός υποκειμενικού κριτηρίου σε αντικειμενικό είναι το βασικό στοιχείο που ξεχωρίζει μια κριτική από μια γνώμη.

Η κριτική διέπεται από δυσκαμψία, από δογματισμό.

Μια γνώμη όμως εκφράζεται με τέτοιο τρόπο που φαίνεται καθαρά ότι ο ομιλητής έχει επίγνωση της υποκειμενικότητάς των όσων λέει."

Γ. Πιντέρης
~~~~~~~~~~~~~~~

Συμπερασματικά:
Το κείμενό σου είναι βαρετό. Αυτό είναι κριτική.
Βαρέθηκα το κείμενό σου. Αυτό είναι μια γνώμη.

Οι διαφορές μοιάζουν να είναι λεπτές. Οι ζημιές όμως κάποιες φορές είναι ανεπανόρθωτες.
Ο ταπεινός άνθρωπος κατ' εμένα φροντίζει πως να γίνεται ο ίδιος καλύτερος. Δεν αναλώνεται στο να παρουσιάζει τους άλλους χειρότερους! 

Ας σκεφτούμε καλύτερα λοιπόν κάθε φορά που ανοίγουμε το στοματάκι μας να πούμε κάτι, κατά πόσο μειώνουμε τον άλλον με τα λεγόμενά μας, αν εκφράζουμε γνώμη ή κριτική, και ποια είναι η σχέση που δημιουργούμε με τον συνομιλητή μας. 
Όλοι είμαστε άνθρωποι ! Άλλοι είναι ευαίσθητοι πολύ, άλλοι λιγότερο, όλοι όμως έχουμε αισθήματα και ευαισθησίες! 
Δεν πιστεύω στον αναίσθητο άνθρωπο εγώ.Τουλάχιστον δεν γεννιέται κανείς έτσι.  Πιστεύω ότι καταστάσεις οδηγούν τους ανθρώπους να σκληραίνουν ή να φοβούνται να εκφράσουν το συναισθηματισμό τους, φοβούμενοι μην παρεξηγηθούν για γλυκανάλατοι, αδύναμοι ή στην χειρότερη  ( στην περίπτωση που είναι  άντρες ) ομοφυλόφιλοι !  Είναι και τα στερεότυπα που υπάρχουν και οδηγούν σε λάθος δρόμους.

Ας γυρίσουμε τα φώτα μας πρώτα μέσα μας! Ένας τρόπος είναι να σκεφτόμαστε τι δεν θα θέλαμε εμείς να μας κάνουν.

Καλό δρόμο!

 airis


27 σχόλια:

  1. Πολύ ενδιαφέρον, θα προσθέσω κάτι που διάβασα πρόσφατα και με άγγιξε.. Φυσικά αν το θυμάμαι και καλά, μιάς και δεν το βρίσκω τώρα αλλά ήταν κάπως έτσι..

    ''Δικαίωμα να σου κάνει σκληρή κριτική έχει μόνο όποιος σου έχει αποδείξει ότι νοιάζεται αληθινά για'σένα..''

    Γκάντι

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αυτός που νοιάζεται πραγματικά για σένα θέλει να σε βοηθήσει, κάνει ό,τι κάνει χωρίς κακή πρόθεση! Βέβαια ρόλο παίζει η γλώσσα που χρησιμοποιεί!
      Να μην αισθάνεσαι ότι έχεις έναν δικαστή αντί για σύντροφο ε;

      Διαγραφή
  2. Δέχομαι καθημερινά κάθε κριτική απ΄ όπου κι αν προέρχεται.Δεν το βάζω όμως κάτω και προχωρώ.Θα τη συζητήσω με τον άνθρωπό μου και στο τέλος την επεξεργασία και την τελική απόφαση θα την πάρω σε στιγμές ηρεμίας.Καλή ή κακή κριτική πάντως καλό θα ΄ναι να γίνεται από καλή πρόθεση.Αυτό μπορεί να μας βοηθήσει να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι.Οι κακοπροαίρετες με προβληματίζουν.Φιλιά!:)))

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αν υπάρχει όμορφη επικοινωνία και καλή διάθεση μια τέτοια συζήτηση βοηθάει στην εξέλιξη μας!
      Για την κακοπροαίρετη ανησυχώ και εγώ!
      Καλημέρα και καλή εβδομάδα να έχουμε!

      Διαγραφή
  3. Μου κέντρισε το ενδιαφέρον, Αριστέα μου, αυτή η φράση:
    "Το κείμενό σου είναι βαρετό. Αυτό είναι κριτική.
    Βαρέθηκα το κείμενό σου. Αυτό είναι μια γνώμη".

    Πολύ πετυχημένη! Πολύ διεισδυτική και βαθιά!

    Καλό ξημέρωμα :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σε ευχαριστώ πολύ καλέ μου!
      Καλή εβδομάδα!

      Διαγραφή
  4. Ενδιαφέρουσα και η σημερινή ανάρτηση...!
    Εγώ λέω να ακολουθήσω το γνωστό ρητό "Μην κρίνεις ίνα μη κριθείς"....
    Πολλές φορές είναι καλύτερα να κρατάμε την γνώμη μας για τον εαυτό μας…!
    Καλό ξημέρωμα!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Συμφωνώ απόλυτα μαζί σου! :)))
      καλή εβδομάδα γλυκιά μου!

      Διαγραφή
  5. Συμφωνώ μαζί σου,φίλη μου!
    Ας προσέχουμε τι λέμε..τις περισσότερες φορές η κακία υπερισχύει..τι κρίμα!
    Ουσία,μηδέν!
    φιλιά<3

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. :)) Κρίμα δεν είναι; Να πληγώνουμε του άλλους;
      Καλημέρα και καλή εβδομάδα!
      Φιλιά!

      Διαγραφή
  6. μακάρι όλοι οι άνθρωποι να ήταν καλοπροαίρετοι, αλλά δυστυχώς δεν είναι.. τότε δεν θα πείραζε κανέναν η κριτική, γιατί θα ήξερες πως ο άλλος λέει κάτι για το καλό σου και απλά δεν ξέρει πως να το εκφράσει. φιλάκια πολλά!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μακάρι αλλά δυστυχώς!
      Το θέμα μάλλον έχει να κάνει με ο πως μπορούμε να προασπίσουμε τις ευαισθησίες μας μάλλον!
      Καλημέρα γλυκιά Evonita!
      Καλή εβδομάδα να έχουμε!

      Διαγραφή
    2. Καλή εβδομάδα γλυκιά μου @iris!

      Διαγραφή
  7. Η αρνητική κριτική αν δεν έχει ευήκοα ώτα, είναι σκληρή, όσο καλοπροαίρετα και να λεχθεί.
    Πολλοί μπερδεύουν την κριτική και την θέλουν μόνο όταν είναι κολακεία. Άλλοι στέκονται μόνο στη διατύπωσή της κριτικής.
    Πάντως η σιωπή δεν είναι κριτική, είναι διπλωματία! προτιμότερη, γιατί είτε κανείς δεν μπορεί να κάνει σωστή κριτική, είτε ο άλλος δεν αντέχει την κριτική!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν έχω να πω κάτι ! Τα είπες όλα μέσα σε ελάχιστες σειρές!
      :)))
      Καλή εβδομάδα!

      Διαγραφή
  8. καλημερα γλυκια μου φιλη και καλη εβδομαδα να εχεις. βρηκα ακρως ενδιαφερουσα και τη σημερινη σου αναρτηση και μου αρεσε ο τροπος που αποφασισες να τη δομησεις και να τη δημοσιευσεις.

    δεν ειχα καταλαβει τη διαφορα κριτικης και γνωσης πληρως τωρα πια τη καταλαβα. σ ευχαριστω γι αυτο! τα φιλια μου!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ξέρεις αρκετές φορές πιάνω τον εαυτό μου να ασκεί κριτική κάτι που το απεχθάνομαι; Και μετά μελαγχολώ! Θέλει τεράστια προσπάθεια και εξάσκηση να αλλάξουμε το λόγο μας ή να είμαστε πιο προσεκτικοί!
      Δεν μου αρέσει να προσβάλω τους άλλους !
      Όλοι είμαστε ισότιμοι!
      Καλή εβδομάδα και σε σένα γλυκιά μου!

      Διαγραφή
  9. Δεν σε βρήκα πρωί πρωί για την καλημέρα μου... καλημέρα και καλή εβδομάδα με υγειά και χαμόγελα....

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλησπέρα! Είχα φουλ δουλειά σήμερα!
      Καλή εβδομάδα καλέ μου!
      ΥΓ: Δεν θα μπορώ να έχω πάντα δημοσιεύσεις ...Δεν θέλω να κάνω δημοσίευση για τη δημοσίευση! Θέλω να έχω κάτι να πω! Ας σιγήσω και λίγο! Μπορεί να κουράσω και δεν θέλω!
      Φιλιά!

      Διαγραφή
    2. ουφ,... ηρέμησα...μα ειπα και εγώ που είναι...να φανταστείς πέρασα από το γραφείο τ απόγευμα να δω τι έγινε..οκ αφού όλα είναι καλά ...θα τα πούμε φιλάκια..

      Διαγραφή
    3. Δευτέρες - Παρασκευές είναι οι χειρότερες μέρες στη δουλειά! :))
      Φιλάκια καλέ μου!

      Διαγραφή
  10. Εγώ προσπαθώ να ζω με τον τελευταίο κανόνα. Δεν κάνω κάτι που δεν θα ήθελα να μου κάνει ο άλλος. Προσπαθώ όσο μπορώ να σκέφτομαι πριν πω κάτι και τις επιδράσεις που θα έχει αυτό.
    Αλλά είναι δύσκολο! Μερικά πράγματα μου βγαίνουν πολύ αυθόρμητα και με τρόπο που δεν τα εννοώ, και μετά άντε να προσπαθώ να εξηγώ πως άλλο είπα και άλλο ήθελα να πω.. Τρέχα γύρευε...
    Καλή ημέρα και καλή εβδομάδα!!! Φιλιά!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Όντως είναι δύσκολο! Σιγά σιγά θα μάθουμε να πληγώνουμε λιγότερο! Ή τουλάχιστον αυτό θα ήταν το ιδανικό!
      Καλή εβδομάδα καλή μου! :))

      Διαγραφή
  11. Με τρομαζεις! Ησουν σημερα στο γραφειο μου; Ακουγες αυτα που μου σερνανε χωρις να φταιω; Με ειδες που κρυφτηκα κ αφησα τα δακρυα μου να κυλανε;
    Μετα απο 15 χρονια ειμαι ακομη αυτη που τακουει...κ τους αφηνω νατα λενε!
    Γιατι ειναι ετσι μερικοι ανθρωποι φτιαγμενοι να μοιραζουν πονο;
    Σε ευχαριστω για την ομορφη σου αναρτηση! Την ειχα τοσο αναγκη...
    Σε φιλω! :-)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. :)))))Πολλοί έχουμε πάει σε μια ακρούλα και έχουμε δακρύσει γλυκιά μου! Πόσο σε νιώθω! Ακριβώς όπως το είπες τους αφήνεις .... αλλά πιο πολύ να έχουν επίδραση πάνω σου τα λόγια τους!
      Τι κάνω εγώ ...αρχικά πληγώνομαι...είμαι σαν τα παιδάκια ...θέλω να τρέξω στην αγκαλιά της μαμάς και να νιώσω το χάδι που θα απαλύνει τον πόνο!
      Μετά όμως σκέφτομαι πού μπορεί ο άλλος να έχει δίκιο...προσπαθώ να το δω σαν εποικοδομητική διεργασία για μένα ! Έπειτα σκέφτομαι σε πόσα σημεία είμαι δυνατή και άξια και ύστερα συνέρχομαι!
      Βοήθησα καθόλου;

      Διαγραφή